De langste dijkmuur van Nederland

Langs de Hollandsche IJssel in de Krimpenerwaard werken we aan de ruimtelijke inpassing van maar liefst 10,5 kilometer dijkversterking.

De context is complex: binnendijks ligt een dicht bebouwd lint van woningen, erven en infrastructuur, terwijl buitendijks het getijdenwater op veel plekken direct tegen de waterkering staat. Ruimte om de dijk te verbreden is er nauwelijks, terwijl bereikbaarheid tijdens de uitvoeringswerken essentieel blijft.

Doel van de versterkingsopgave: een samenhangend dijklandschap waarin waterveiligheid, ecologie, verkeer en ruimtelijke kwaliteit hand in hand gaan.
In samenwerking met Van Hattum en Blankevoort, Boskalis Nederland, Witteveen+Bos en Haskoning ontwierpen we vier verschillende versterkingstypes, waarvan de Type I-constructie – nu in uitvoering – de zwaarste en technisch meest ingrijpende is.

Zelfkerend systeem in een krap jasje

De dijkversterking met de Type I-constructie omvat een zware zelfkerende constructie met damwanden tot 10 meter diep en buispalen tot maar liefst 25 meter diep. Bovenop de constructie zorgen een cortenstalen kap en prefab muurblokken voor een vloeiend verloop en een visueel aantrekkelijke ingreep die zich logisch in de dijk voegt. Aan de wegzijde blijft de muur maximaal 40 centimeter hoog, zodat het panorama over de Hollandsche IJssel en de beleefbaarheid van de getijdenwerking behouden blijven.

De omvang, de diepte van de constructie en de machines die speciaal voor deze opgave worden ingezet, maken het project voor Nederlandse begrippen uniek en toonaangevend. Om de prefab muurelementen over het bochtige traject en de lange afstand consistent te laten aansluiten, werd een gedetailleerd script ontwikkeld. Daarmee worden hoogteverschillen, voegmaten, muurelementen en de aansluiting op weg en talud zorgvuldig op elkaar afgestemd.

Dijkmuur met een verhaal

Dankzij een zorgvuldige materiaalkeuze krijgt de nieuwe dijkmuur ook een uitgesproken landschappelijke betekenis. Zo verwijzen de gele bakstenen van de dijkmuur naar de historische steenfabrieken langs de IJssel en de karakteristieke boerderijen in het lint. Op bijzondere plekken worden betonnen uitsparingen voorzien van tekstgravures die getuigen van verdwenen landschapselementen – de herinnering aan een voormalig gemaal, een verdwenen loskade, een vergeten dijkdoorbraak.

Tegelijk glooit de muur mee met het bestaande reliëf, en tekent zo de lijn van de dijk in het landschap. Met een bovenbreedte van 60 centimeter kan de muur functioneren als zitrand, informele wandelroute of langgerekt uitkijkpunt langs de IJssel.

Van testcase naar volledig traject

De eerste proefopstelling van de Type I-constructie maakt de ruimtelijke ambitie van KIJK tastbaar, en vormt de opmaat van een uitvoeringstraject tot 2032. In de volgende fasen worden de vier versterkingstypes toegepast langs de overige dijkvakken – telkens afgestemd op dijklint, buurtschappen, wegprofiel en rivier.

Parallel aan de waterveiligheidsopgave wordt ook het wegprofiel verbreed en verkeersveiliger ingericht. Ecologische structuren blijven nadrukkelijk onderdeel van het ontwerp: bestaande rietoevers en slikken blijven zoveel mogelijk intact, fauna- en otterpassages worden toegevoegd en het volledige traject wordt ingezaaid met een streekeigen bloemrijk grasmengsel.

KIJK zal uitgroeien tot een robuuste, toonaangevende dijkversterking die niet alleen beschermt, maar ook de leesbaarheid en biodiversiteit van het dijklandschap versterkt. Steen voor steen zal de komende jaren blijken hoe de nieuwe dijkinrichting zich sociaal en landschappelijk een plek verovert in het dagelijks leven langs de Hollandsche IJssel.